Οι παπαρούνες στα λιβάδια της Φλάνδρας

Στα λιβάδια της Φλάνδρας

All Hallows, Toussaint, των Ταξιαρχών, γιορτές φθινοπωρινές, αφιερωμένες στους Προγόνους και στις ασώματες, αόρατες, ουράνιες δυνάμεις τις οποίες επικαλούμαστε και στις οποίες προστρέχουμε καθώς συγκεντρωνόμαστε γύρω από την φωτιά της μνήμης, των μύθων, των παραδόσεων, των κατορθωμάτων και της ανίκητης προφορικής παράδοσης που κεντούν τον πέπλο της μεγαλειώδους Ιστορίας του Ανθρώπου.

Στις πεδιάδες της Φλάνδρας, ανθούν σήμερα λιβάδια από παπαρούνες. Κανείς δεν είχε προσέξει τα ταπεινά αγριολούλουδα που φύτρωναν ισχνά στο φτωχό χώμα του άγονου Βελγίου και της Βορειοδυτικής Γαλλίας. Μέχρι που κατέκλεισαν τον τόπο στις αρχές του 20ου αιώνα.

Αν είχαμε μια καλύτερη εποπτεία της αρχαίας θρησκείας και της ιστορίας μας, θα ξέραμε ότι οι παπαρούνες είναι από την αρχαιότητα συνδεδεμένες με τους νεκρούς και την πρόσβαση των ζώντων, στον κόσμο πέρα από το λεπτό παραπέτασμα που χωρίζει τους ζωντανούς από τους νεκρούς.

Η θεά των Παπαρούνων την οποία συνανταούμε στην Μινωική και στην Μυκηναϊκή τέχνη, η θεά Δήμητρα καθισμένη πάνω στον θρόνο της που στα πόδια του φυτρώνουν παπαρούνες, κι η νεοελληνική παράδοση που θέλει τις παπαρούνες να φυτρώνουν στα πόδια του Σταυρού του Θεανθρώπου, στους σταμπωτούς κανβάδες των γιαγιάδων μας, μας μιλούν για την χειροπιαστή μαρτυρία της συνέχισης της ζωής μετά τον θάνατο. Η πίστη πως όλα δεν τελειώνουν εδώ παρηγορεί και συνάμα νουθετεί τον εύκολο στην θλίψη όσο και στην έπαρση, άνθρωπο, και είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία μας.

Η Μινωική θεά των Παπαρούνων, 13ος π.Χ. αιώνας, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου
Η θεά, καθισμένη κάτω από το ιερό δένδρο κρατά στα χέρια της παπαρούνες ενώ της προσφέρονται κρίνοι. Στο στερέωμα, δυο φίδια περιπλέουν τον ήλιο και το φεγγάρι, σημάδια της ιερότητας της χθόνιας θεάς. (Aκρόπολη Μυκηνών, περί το 1450 π.Χ. )
Παπαρούνες φυτρώνουν στη βάση του Σταυρού μετά την σταύρωση του Θεανθρώπου.
Λαϊκή εικονογράφηση σε κανβά κεντήματος.

Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, ο αδελφοκτόνος Πρώτος Ευρωπαϊκός Πόλεμος σκόρπισε στο χώμα της Ιπρ, στην Φλάνδρα, αίμα και κόκκαλα νέων ανδρών που έδωσαν την ζωή τους πιστεύοντας πως η θυσία τους θα προσέφερε έναν καλύτερο κόσμο στους αγαπημένους τους, στους γονείς και στα αδέλφια, στις γυναίκες και στα παιδιά τους, που τους περίμεναν στην πατρίδα τους. Το χώμα, αναστατωμένο από τις βολές του πυροβολικού, ποτισμένο από το αίμα και τα οστά ανθρώπων, αλόγων και σκύλων, και το άζωτο των εκρηκτικών, έκανε τις παπαρούνες να θεριέψουν. Οι στρατιώτες είδαν σε αυτές το αίμα των σκοτωμένων συνστρατιωτών τους, μαζί και την ελπίδα πως το αίμα τους θα ποτίσει το δέντρο της ζωής, κι άρχισαν να γράφουν γι’ αυτές σε επιστολές προς τους οικείους τους από το 1915, το δεύτερο έτος του πολέμου, και μετά.

Το ίδιο φαινόμενο, με τις κατακόκκινες παπαρούνες, παρατηρήθηκε και στην Καλλίπολη. Τα συμμαχικά στρατεύματα έφθασαν στην χερσόνησο της Ανατολικής Θράκης στις 25 Απριλίου 1915, με στόχο να καταλάβουν την Κωνσταντινούπολη και να εκδιώξουν την Τουρκία από τον πόλεμο.

Ο “πόλεμος των χαρακωμάτων” ο οποίος χαρκτήρισε την τέχνη του πολέμου εκείνου, υπήρξε καταστροφικός και ήταν ένα πραγματικό σφαγείο νέων Ευρωπαίων, όπως άλλωστε και το Δυτικό μέτωπο. Μετά από οκτώ μήνες σκληρών μαχών, οι Σύμμαχοι αποσύρθηκαν, τον Ιανουάριο του 1916, σημειώνοντας μια τραγική αποτυχία έναντι των Τούρκων.

Πόλεμος χαρακωμάτων

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, ο πιο άγριος, τεχνολογικά προηγμένος, και ανήθικος πόλεμος που είχε γνωρίσει ως τότε ο κόσμος, έληξε με την ανακωχή της 11ης Νοεμβρίου 1918. Πάνω από 16 εκατομμύρια ένοπλοι και άμαχοι υπολογίζεται ότι σκοτώθηκαν στο πεδίο της μάχης ή ήταν “παράπλευρες απώλειες” του πολέμου.

John McCrae

Λίγο μετά την απώλεια του φίλου του υπολοχαγού του Πυροβολικού Alexis Helmer ο οποίος διαμελίστηκε στην δεύτερη μάχη της Ιπρ, ένας Καναδός στρατιωτικός γιατρός, ο αντισυνταγματάρχης John McCrae, καθισμένος στο πίσω μέρος ενός ασθενοφόρου, έγραψε στις 8 Δεκεμβρίου 1915, το ποίημα, “Οι Παπαρούνες της Φλάνδρας”. Το ποίημα χρησιμοποιήθηκε ευρέως στην προπαγάνδα της Κοινοπολιτείας και έγινε διάσημο. Ο ποιητής, γιατρός και στρατιώτης, πέθανε από πνευμονία κατά την υπηρεσία του, ως Διοικητού του Γ’ Γενικού Καναδικού Νοσοκομείου, στην Βουλώνη, στις 28 Ιανουαρίου 1918, οκτώ μήνες πριν το τέλος του Μεγάλου Πολέμου.

In Flanders’ fields the poppies blow
Between the crosses, row on row,
That mark our place: and in the sky
The larks, still bravely singing, fly
Scarce heard amid the guns below.

We are the dead. Short days ago
We lived, felt dawn, saw sunset glow,
Loved and were loved, and now we lie
In Flanders’ fields.

Take up our quarrel with the foe;
To you from failing hands we throw
The torch; be yours to hold it high,
If ye break faith with us who die
We shall not sleep, though poppies grow
In Flanders’ Fields.

Η Μνήμη των νεκρών των Α΄Παγκοσμίου Πολέμων (και εν συνεχεία των νεκρών όλων των πολέμων της Κοινοπολιτείας) τιμάται στο Ηνωμένο Βασίλειο, με κατάθεση στεφάνων καμωμένων από (υφασμάτινες) παπαρούνες, και με μια παπαρούνα στο πέτο πριγκίππων και κοινών θνητών, την Κυριακή που είναι πλησιέστερη στις 11 Νοεμβρίου, επέτειο του τέλους των εχθροπραξιών στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και, εκκλησιαστικά στο Allsaintstide.

Αιωνία η μνήμη των παιδιών της Ευρώπης.

ΕΙΡΗΝΗ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ

Ποια Ελλάδα, σε ποια Ευρώπη;

02-03.qxpΑς κάνουμε μια κατ’ αρχήν διάκριση. Ευρώπη δεν είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά για να υπάρξει μέλλον ανθηρό και παραγωγικό για την Ευρώπη, είναι αναγκαία η ύπαρξη μιας δομής σαν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από την ανάδυση των δυο μεγάλων Αυτοκρατοριών, ΗΠΑ και Σοβιετικής Ενώσεως και εντεύθεν, το αποκορύφωμα της επέκτασης των αποικιακών δυνάμεων και την επελθούσα σταδιακή υποχώρησή τους, τα ευρωπαϊκά κράτη βρέθηκαν πιεσμένα στην τανάλια Ανατολής-Δύσεως.

Η δημιουργία των δομών της μετέπειτα Ευρωπαϊκής Ενώσεως, στόχευε στην δημιουργία ενός πόλου δυνάμεως, κυρίως οικονομικώς, που θα ισορροπούσε τις δύο ακραίες πιέσεις. Όμως, τα συμφέροντα των εταίρων από την μια, και ο χαρακτηριστικός ευρωπαϊκός ιδεαλισμός από την άλλη, αντιμαχόμενοι συχνά ώστε να κερδίσουν τις δικές τους ισορροπίες, οδήγησαν στην επιχείρηση αποδόσεως μιας πολιτικής ενώσεως, των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης».

Πέραν όμως της επιφανείας, υπάρχουν πάντοτε στην πολιτική οι ύφαλοι, οι οποίοι έχουν το χαρακτηριστικό να σιωπούν υποκρινόμενοι, και τα παγόβουνα, τα οποία σιωπηλώς μετακινούνται. Ιδιαίτερα μετά την απομάκρυνση των ηγετών που επιχείρησαν να δώσουν πολιτικό σχήμα στην Ένωση, να δώσουν πνευματική διάσταση και να εμπνεύσουν το όραμα μιας ενωμένης Ευρώπης, από τον Ντε Γκωλ ως τον Μιτεράν, τον Βίλυ Μπραντ, τον Χέλμουτ Σμιτ και τον Χέλμουτ Κολ, η Ευρώπη έπεσε στα χέρια μιας δράκας αδίστακτων που έστησαν μια δαιδαλώδη και μη εκλεγμένη γραφειοκρατία, εξυπηρετώντας τα σχέδια της κοινωνικής αποσύνθεσης, της οικονομικής εξαθλίωσης και της φυλετικής εξόντωσης των Ευρωπαίων. Μέρος αυτού του σχεδίου αποτελεί και η Μεγάλη Αντικατάσταση των Πληθυσμών η οποία υλοποιείται επί των ημερών μας.

Το ξύπνημα της ρωσικής Αρκούδας, και το πέταγμα του αμερικανικού Αετού, δημιουργούν μια νέα συμφωνία με τον Λύκο της Ευρώπης.
Τα Ιερά και τα Όσια μιας φυλής που διασκορπίστηκε, δημιούργησε τον πολιτισμό όπως τον ξέρουμε, και τώρα συγκλίνει προς το Κέντρο, αυτή είναι η νέα δυναμική που εξελίσσεται σε μια εν δυνάμει πραγματικότητα.
Μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα, η Ελλάδα θα ξυπνήσει. Η ζωή θα ξαναχτυπήσει στον Ομφαλό της, και θα δονήσει τα σήμαντρα της Πόλης. Στον στίβο αυτής της Νέας Ευρωπαϊκής Αυτοκρατορίας, οι Έλληνες θα μπούμε σημαιοφόροι.
Ήδη στην Κεντρική Ευρώπη οι λαοί συντάσσονται σε μια πρωτοφανή φάλαγγα. Στην Δυτική, την πλέον δύσκολη να εγερθεί λόγω της παρατεταμένης οικονομικής ευμάρειας, οι δυνάμεις της Εθνικής Ταυτότητας προχωρούν, παρά τα αναχώματα που βάζει στον δρόμο τους το Σύστημα. Όσο για το καμίνι της Ανατολής, η λάβα που θα ξεχυθεί, θα συμπαρασύρει και θα αποκαθάρει τους χρόνους της πυώδους παρακμής.
Τα τελευταία λόγια του Μάρκου Αυρηλίου πριν εκπνεύσει στο στρατόπεδο της Βιντεμπόνα, της σημερινής Βιέννης, εκεί όπου δυο φορές ως τώρα οι Ευρωπαίοι σταμάτησαν την οθωμανική εισβολή, ήσαν «Στο εξής να απευθύνεστε στον Ανατέλλοντα Ήλιο». Άμποτε.

ΕΙΡΗΝΗ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ-ΠΑΠΠΑ

(ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΜΠΡΟΣ, φ.192)