Ο Πολιτισμός του Ωραίου σε μια ταινία του Οίκου Ντιόρ

Ο πολιτισμός μας στηρίχτηκε σε τρεις αξίες γένους θηλυκού:

Στην Δικαιοσύνη που είναι ο ανώτερος πνευματικός νόμος και το ύψιστο θεϊκό προνόμιο.

Στην Τάξη η οποία διέπει το σύμπαν, γι’ αυτό και την αναζητά ο άνθρωπος στην καθημερινότητά του και την αναπαράγει στην αρμονία των δημιουργημάτων του, από την συμμετρία των λαϊκών κεντημάτων ως την μαθηματική τελειότητα του Παρθενώνος.

Στην Ομορφιά, που είναι η αντικειμενικότερη κι ελκυστικότερη όλων, γι’ αυτό και υμνήθηκε όσο καμιά άλλη.

Οι Μύθοι και οι λαϊκές Παραδόσεις μας, είναι οι αναμνήσεις ενός κόσμου νεογέννητου, αρμονικού και όμορφου, μιας Εδέμ την οποίαν αναζητούμε στην γαλήνη των σπιτιών μας, στους ανθρώπους που στέκονται δίπλα μας, στην αγκαλιά ενός δάσους, σε μια μουσική συγχορδία, στο κελάρυσμα ενός ρυακιού, στον επαναλαμβανόμενο παφλασμό της θάλασσας.

Αυτό που βλέπω, ακούω, αισθάνομαι, είναι αυτό που χτίζει την καθημερινότητά μου, και η καθημερινότητά μου είναι η ζωή μου.

Η εποχή του Covid-19 μας οδηγεί να αφήσουμε πίσω την παραληρηματική “ομαλότητα” του πρόσφατου παρελθόντος και να αναζητήσουμε την Χρυσή Εποχή της χαμένης ανθρώπινης αθωότητας.

Αυτήν την εποχή, καταφύγιο και προσδοκία μιας νέας μέρας, σαν αυτές που οι άνθρωποι συνομιλούσαν με το περιβάλλον, και θεϊκό και ανθρώπινο συμβίωναν χωρίς ενοχές και ιερατεία, ανακαλεί η καταγόμενη από την Πούλια Μαρία Γκράτσια Κιούρι, διευθύντρια δημιουργικού του Οίκου Ντιόρ, και ο επίσης Ιταλός σκηνοθέτης Ματτέο Γκαρρόνε.

Η συλλογή Υψηλής Ραπτικής για το Φθινόπωρο/Χειμώνα 2010-2021 παρουσιάστηκε με μια ταινία 10 λεπτών στις 6 Ιουλίου. Αφού οι κλασικές επιδείξεις δεν ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθούν φέτος λόγω της πανδημίας, οι δυο δημιουργοί και οι συνεργάτες τους (ανάμεσά τους και αρκετοί Ελληνες) εξορκίζουν την αβεβαιότητα με τον μύθο. Σκηνικό, η φαντασιακή Αρκαδία των Ελλήνων, στον πιο ρομαντικό κήπο του κόσμου, τον Κήπο των Νυμφών στο Λάτιο της κεντρικής Ιταλίας, λίγο έξω από την Ρώμη, σπαρμένο με ρυάκια, αρχαία ερείπια, οξιές, κυπαρίσσια κι αναρριχητικές τριανταφυλλιές, για τον οποίο έγραψε με θαυμασμό ο Πλίνιος ο Νεώτερος (61-113).

Πηγή: dior.com

Η μαεστρία των γυναικών που εργάζονται για τον θρυλικό οίκο μόδας και στοιχεία από το παρελθόν, όπως το μεταπολεμικό Θέατρο της Μόδας, σε σκηνικά του μεγάλου Ζαν Κοκτώ, μαζί με 37 δημιουργίες-μινιατούρες, ελληνικού τύπου εσθήτες και ταγέρ του περίφημου New Look του 1947, συνθέτουν την πρόταση της Κιούρι για μια νέα αισθητική αναγέννηση.

© BRIGITTE NIEDERMAIR
© BRIGITTE NIEDERMAIR

Βλέποντας το φιλμ, σκέφτηκα πόσο υπέροχος είναι ο Ελληνικός, Ρωμαϊκός και Ευρωπαϊκός Πολιτισμός, από την αισθητική σύλληψη έως την τεχνική υλοποίηση και την καλαίσθητη δημιουργικότητά μας. Μέσα στην κακοφωνία του Χθες και την αβεβαιότητα του Αύριο, η ποιότητα της καθημερινότητάς μας θα μας κρατήσει πάνω από το νερό, ως την δική μας Ιθάκη.

ΕΙΡΗΝΗ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ

Ο Μάιος στην Παράδοσή μας

ΕΜΠΡΟΣ-ΜΑΙΟΣ 2018

 

Ο Μάιος , ο πέμπτος μήνας του έτους κατά το Ιουλιανό και το Γρηγοριανό ημερολόγιο, και τελευταίος μήνας της Άνοιξης, ήταν στο Αττικό ημερολόγιο ο ενδέκατος μήνας του έτους, ο Θαργηλιών, και συμπίπτει μεταξύ 23 Απριλίου-23 Μαΐου. Στο Ρωμαϊκό ημερολόγιο, έλκει το όνομά του από την  ρωμαϊκή θεότητα Maja,  το θηλυκό του Majus (αρχαιότερος τύπος του Magnus), δηλαδή Μέγιστη, Μεγαλειότατη. Πρόκειται δηλαδή για την Μητέρα Γη.

Στα καθ’ ημάς, ο Μάιος έλαβε το όνομά του από την Νύμφη Μαία,  μία από τις Πλειάδες, τις επτά κόρες του Άτλαντα και της Πλειόνης ή Πληιόνης, οι οποίες γεννήθηκαν στο όρος Κυλλήνη της Αρκαδίας.

Η Μαία, η ομορφότερη και πιο συνεσταλμένη, που κατά πώς σώζει ο Πίνδαρος, ο λυρικός ποιητής Σιμωνίδης ο Κείος (556-469 π.Χ) την απεκάλεσε «ελικοβλέφαρη» και «ιοπλόκαμη» («Σιμωνίδης δε μίαν των Πλειάδων Μαίαν ορείαν προσηγόρευσεν ειπών¨ Μαιάδος ουρείας, ελικοβλεφάρου, κατά λογόν ¨αύτη γάρ Κυλλήνης εν όρεσσι θεών κήρυκα τέχ΄ Ερμήν») έσμιξε με τον Δία σε μία σπηλιά, και γέννησε τον θεό του Λόγου και της Επικοινωνίας, Ερμή. Η Μαία και ο Ερμής είναι προστάτες της Αρκαδίας.

Ο Πρόκλος αναφέρει ότι η Μαία συμβολίζει  τα αφανή, τα κρυμμένα, τα μυστικά, τα οποία μετατρέπει από «άδηλα» (αόρατα) σε «δήλια» (ορατά).

Η Μαία κατα πώς αντιλαμβάνεται και ο νέος Έλληνας, συνδέεται με τον τοκετό και την γέννηση και είναι από τις θεότητες που προστατεύουν τις επίτοκες και τις βοηθούν να «φανερωθεί» το νεογνό από τα σκοτάδια της  μήτρας.

Η Μαία συνδέεται ακόμη με τους σεισμούς και την ροή. Είναι εκείνη που καθοδηγεί το έμβρυο στο «αρχέγονο ύδωρ» της γυναικείας μήτρας, για αυτό και οι αρχαίοι Έλληνες την  θεωρούσαν έφορο των υδάτων και  κατά τον μήνα αυτό,  αφιέρωναν σπονδές σε αυτήν και τον γιο της Ερμή, σε πηγές και ποτάμια.

Η εορτή της ονομαζόταν «Μαϊουμά». Οι Λατίνοι τελούσαν  αντιστοίχως την γιορτή των Ροσαλίων, δηλαδή  των ρόδων, η οποία ήταν αφιερωμένη στους προγόνους τους οποίους ονόμαζαν «μαίορες». Την γιορτή εισήγαγαν οι Έλληνες της Μεγάλης Ελλάδος, για να θυμούνται τους προγόνους τους της κυρίως Ελλάδος.

Στην «γιορτή των Ρόδων», την πρώτη ημέρα του Μαΐου,  στόλιζαν τα σπίτια τους με άνθη. Οι έμποροι τιμούσαν και τον γιο της Μαίας, τον Κερδώο Ερμή, και τον παρακαλούσαν να τους φέρει πολλά κέρδη, όπως ακριβώς άνθιζε η Μητέρα-Μαία. Οι άρχοντες έκαναν το πρώτο θαλασσινό τους μπάνιο.

Οι αρχαίοι Ρωμαίοι τελούσαν ακόμη τα «Λεμούρια». Κατά την διάρκεια της νύχτας χτυπούσαν χάλκινα αντικείμενα για να διώξουν τα πονηρά λεμούρια πνεύματα και έριχναν έξω από τα σπίτια τους κουκιά που θεωρούνταν νεκρική τροφή. Όλοι οι αρχαίοι ναοί των θεών παρέμεναν κλειστοί και δεν τελούνταν  γάμοι.

Λουκάς Γεραλής Πρώτη Μαίου
Λουκάς Γεραλής (1878 – 1953, Πρωμομαγιά

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

«Καλός ο ήλιος του Μαγιού,

τ’ Αυγούστου το φεγγάρι»

«Μάης άβρεχτος, χρόνια ευτυχισμένα»

«Μάης πενταδείληνος

και πάντα δείλι θέλει»

«Μήνας που δεν έχει ρο,

ρίξε στο κρασί νερό»

«Ο γάμος ο μαγιάτικος

πολλά κακά αποδίδει»

«Ο Μάης ρίχνει την δροσιά

κι ο Απρίλης τα λουλούδια»

«Στο κακορίζικο χωριό

το Μάη ρίχνει το νερό»

«Το Μάη εγεννήθηκα

και μάγια δε φοβούμαι»

«Τον Μάη κρασί μην πίνετε

κι ύπνο μην αγαπάτε»

«Των καλών ναυτών

τα ταίρια τον Απριλομά χηρεύουν»

 

 

ΣΠΥΡΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΑΓΙΑΤΙΚΟ ΣΤΕΦΑΝΙ
 Σπύρος Βασιλείου (1903-1985)Μαγιάτικο στεφάνι και καράβι, 1971

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Ο Μάιος μας έφτασε

εμπρός βήμα ταχύ

να τον προϋπαντήσουμε

παιδιά στην εξοχή.

Δώρα στα χέρια του πολλά

Και όμορφα κρατεί

Και τα μοιράζει γελαστός

Σε όποιον το ζητεί.

(παραδοσιακό παιδικό τραγούδι)

…………………………………………………….

Λουλούδια ας διαλέξουμε

και ρόδα και κρίνα

κι ελάτε να πλέξουμε

στεφάνια με κείνα,

στο Μάη που σήμερα

προβάλλει στη γη.

Τ’ αηδόνια συμφώνησαν

της γης τ’ αγγελούδια

και βρήκαν και τόνισαν

καινούρια τραγούδια

στο Μάη που σήμερα

προβάλλει στη γη.

Η θάλασσα γίνεται

καθρέφτης και πάλι,

το κύμα της χύνεται

κι ο φλοίσβος τον ψάλλει,

στο Μάη που σήμερα

προβάλλει στη γη.

Χορεύει το πρόβατο

τ’ αρνάκι βελάζει

κι απ’ τον αγκαθόβατο

δροσούλα σταλάζει,

στο Μάη που σήμερα

προβάλλει στη γη.

Ι.Πολέμης

……………………………………………..

Πατρίδα

Πάλε ξυπνάει της άνοιξης τ’ αγέρι.

στην πλάση μυστικής αγάπης γλύκα.

Σα νύφ’ η γη, πόχει άμετρα άνθη προίκα,

λάμπει, ενώ σβυέται της αυγής τ’ αστέρι.

Πεταλούδες πετούν ταίρι με ταίρι,

εδώ βουίζει μέλισσα, εκεί σφήκα.

Τη φύση στην καλή της ώρα εβρήκα,

λαχταρίζει η ζωή σ’ όλα τα μέρη.

Κάθε μοσκοβολιά και κάθε χρώμα,

κάθε πουλιού κελάηδημα ξυπνάει

πόθο στα φυλλοκάρδια μου κι ελπίδα

να σου ξαναφιλήσω τ’ άγιο χώμα,

να ξαναϊδώ και το δικό σου Μάη,

όμορφή μου, καλή, γλυκειά πατρίδα.

ΛΟΡΕΝΤΖΟΣ ΜΑΒΙΛΗΣ

(Μόναχο, 1888)

ΜΕΛΙΤΙΝΗ ΔΟΝΤΑ

(Δημοσιεύθηκε στο φ. 249 της Εθνικής Εφημερίδος ΕΜΠΡΟΣ)

Οι «Νύμφες» κατά την Αρχαία Ελληνική Μυθολογία – Β’ Μέρος

Οι «Νύμφες» κατά την Αρχαία Ελληνική Μυθολογία - Β’ Μέρος

Σύμφωνα με τον μύθο, οι Ναϊάδες κατοικούσαν μέσα σε σπηλιές, οι οποίες βρίσκονταν κοντά σε νερό ή άλλες φορές μέσα σε αυτό, κάτω από την επιφάνεια των ποταμών. Ως θεές του καρποφόρου ύδατος ήταν ιδιαίτερα πλούσιες σε εύνοιες, δίνοντας ανάπτυξη και γονιμότητα σε φυτά, κοπάδια και θνητούς. Ζούσαν όσο και οι πηγές πλησίον των οποίων κατοικούσαν, και όταν αυτές στέρευαν, «έσβηναν» και αυτές μαζί τους. Πολλές, δε, είναι και οι ιδιότητες που τους απέδιδαν, όπως παραδείγματος χάριν ότι μπορούν να κάνουν ιαματικά τα νερά μιας πηγής, με αποτέλεσμα οι θνητοί να αποδίδουν θυσίες προς τιμήν τους. Παράλληλα, πίστευαν πως οι Ναϊάδες διέθεταν ιατρικές και θεραπευτικές ικανότητες, κυρίως λόγω της σχέσης τους με τον θεό Απόλλωνα, καθώς επίσης και το χάρισμα να προφητεύουν τα μελλούμενα, ερμηνεύοντας ειδικότερα την θέληση της ανώτερης θεότητας. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι φορές που πλήθος θνητών, προικισμένων με μαντικές ικανότητες, επικαλείτο πως είχε λάβει το χάρισμα από τις Νύμφες.

Όσον αφορά τις Αμαδρυάδες, εμφανίζονται σε στενή σχέση με τα πεύκα, τα έλατα και τις δρύες, που θεωρούνταν δέντρα δυνατά και ιερά, όπως ακριβώς ιερά θεωρούνταν και τα άλση που σχημάτιζαν, με αποτέλεσμα να αποτελούν χώρους αφιερωμένους στους θεούς. Είχαν μια ιδιαίτερη σχέση με την δρυ, καθώς ήταν δέντρο που έχαιρε βαθέως σεβασμού από τους Έλληνες, εξαιτίας της άμεσης συσχέτισης του με τον θεό Δία. Αποτελούσαν τις προστάτιδες των επιβλητικών δέντρων, τα οποία δεν έπρεπε ποτέ οι άνθρωποι να πειράζουν ή να κόβουν. Επρόκειτο, λοιπόν, για μια πράξη απαγορευμένη, εκτός της περίπτωσης που υπήρχε βεβαίωση και άδεια από ειδικό ιερατείο, για να μην δεχτούν την τιμωρία των Νυμφών. Στην αντίθετη περίπτωση, όποιος άπλωνε το καταστροφικό του χέρι, θεωρείτο βλάσφημος και ιερόσυλος και θα αντιμετώπιζε την οργή τους.

Όπως φαίνεται, οι Αμαδρυάδες είχαν μια περισσότερο εξαρτημένη σχέση με την φυσική υπόσταση του φυτού, ως προσωπικές προστάτιδες εκάστοτε δέντρου. Γεννιούνται με το δέντρο που προστατεύουν και μοιράζονται την μοίρα του. Ήταν, δηλαδή, κατά κάποιον τρόπο η ψυχή του δέντρου. Επρόκειτο, ουσιαστικά, για μια σχέση απολύτου εξαρτήσεως, αφού η απώλεια του μπορούσε να επιφέρει τον άμεσο θάνατο μιας τέτοιας Νύμφης. Για αυτό, εξάλλου, λέγεται ότι όταν η ζωή μιας Αμαδρυάδας πλησίαζε στο τέλος της, πρώτα μαραινόταν το δέντρο της μέσα στη γη.

Ακόμη, οι Νύμφες θεωρούνταν συγγενείς με το βασικό ελληνικό πάνθεο, με πιο γνωστή σχέσηαυτή μεταξύ μητέρας και γιου,ανάμεσα στη Μαία και τον Ερμή. Εμφανίζονται, επίσης, ως τροφοί όχι μόνο σημαντικών ηρώων, αλλά και θεών, καθώς πολλές φορές αναλάμβαναν την ανατροφή τους από βρέφη, αντικαθιστώντας πλήρως τις φυσικές μητέρες τους, ενώ άλλες τους αναλάμβαναν σε μεγαλύτερη ηλικία. Σύμφωνα με μια αρκαδική παράδοση, και ο ίδιος ο Δίας ανατράφηκε από τρεις νύμφες στο Δικταίο Άντρο της Κρήτης, έως ότου μεγάλωσε και ανέλαβε την αρχηγία στη μάχη κατά του πατέρα του Κρόνου. Εξάλλου, η πρώτη τη τάξη νύμφη, η Άρτεμη, φρόντιζε την ευτοκία των ζώων και τα νεογνά.

Η λατρεία των Νυμφών λάμβανε χώρα σε πολλά μέρη της αρχαίας Ελλάδας και τους αποδίδονταν θεϊκές τιμέςαπό αρχαιότατους χρόνους, αρχικά στα μέρη όπου είχαν δύναμη, καθώς δεν υπήρχαν ναοί αφιερωμένοι εξ ολοκλήρου σε αυτές. Έτσι, οι θυσίες προς τιμήν τους τελούνταν κατά κύριο λόγω στην ύπαιθρο, μέσα σε σπηλιές ή κοντά σε πηγές, αν και συχνά συναντάμε την ύπαρξη βωμών τους μέσα σε ιερά άλλων θεών.Αργότερα απέκτησαν δικούς τους βωμούς, τα λεγόμενα «Νυμφαία», τους οποίους έχτιζαν προς τιμήν τους ακόμα και μέσα στις πόλεις. Στις Νύμφες έκαναν προσφορές από κατσίκες, πρόβατα, γάλα και λάδι, ενώ σταδιακά τα «Νυμφαία» έγιναν καταπληκτικά οικοδομήματα, στα όποια ήταν έθιμο να τελούνται οι γάμοι.

Εντούτοις, η παράδοση δεν αναφέρεταιπάντοτε στην ευεργετική δράση των Νυμφών προς τους θνητούς, καθώς υπήρχαν και περιπτώσεις που προκαλούσαν μεγάλο κακό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση που κάποιος θνητός τύχαινε να αντικρύσει μια Νύμφη την στιγμή που λάμβανε το λουτρό της μέσα στην πηγή, με αποτέλεσμα να χάσει τα λογικά του ή την λαλιά του. Επίσης, λέγεται ότι διέθεταν την ικανότητα να προκαλούν ανά πάσα στιγμή σύγχυση στον νου των θνητών, με αποτέλεσμα κάποιες φορές να περιέρχονται σε μια αιφνίδια και αλλόκοτη κατάσταση έκστασης και ενθουσιασμού, όπου άφηναν τις οικείες τους, πήγαιναν στα βουνά και κρύβονταν σε σπηλιές, εξ ου και ο χαρακτηρισμός τους ως «νυμφόληπτοι» ή «φοιβόληπτοι». Οι Νύμφες ανήκουν στον θίασο του Διόνυσου από τότε που τον έσωσαν, είναι δηλαδή «Βάκχες» και «Μαινάδες», αλλά συνδέονται και με τον Απόλλωνα, που προσδιορίζεται και με το επίθετο «νυμφηγέτης». Τόσο λοιπόν από την πλευρά του Απόλλωνα, όσο και του Διόνυσου περισσότερο, συνδέονται με καταστάσεις έκστασης και μανίας, μέσα από την οποία επιτυγχάνουν τον «γάμο» με τον θεό που ακολουθούν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το πέπλο του μύθου που καλύπτει την ύπαρξη των Νυμφών, κατόρθωσε να επιζήσει και μετά την πτώση του αρχαίου κόσμου, μέχρι σήμερα. Μέσα από την λαϊκή μας παράδοση με τις αποκαλούμενες «Νεράιδες» που ζουν στα βουνά, στις «νεραϊδοσπηλιές» και τις «νεραϊδόβρυσες». Άλλωστε, το πλήθος των διηγήσεων σχετικά με τον κίνδυνο που ελλοχεύει μια ενδεχόμενη συνάντηση μαζί τους, καθώς και οι αμέτρητοι μύθοι για «νεραϊδοπαρμένους», δείχνουν τον διαχρονικό χαρακτήρα της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας γύρω από την ύπαρξη των Νυμφών. Έτσι και σήμερα, λοιπόν, αρέσκονται να πειράζουν τους περαστικούς από τα μέρη τους ή να πηγαίνουν σε χωράφια κατά την σπορά ή το αλώνισμα και να ενοχλούν τους αγρότες. Όποιος, δε, δει Νεράιδες να τραγουδούν και να χορεύουν ή πιει νερό από την πηγή τους, γίνεται «νεραϊδοπαρμένος», χάνονταςτην μιλιά ή τα λογικά του, ενώ μόνο οι «αλαφροΐσκιωτοι» και οι σαββατογεννημένοι έχουν την ικανότητα να τις βλέπουν να χορεύουν….

Με την πάροδο των ετών η εξωτερική μορφή των Νυμφών επηρεάζεται από την εικόνα που υπάρχει στην κέλτικη και σκανδιναβική μυθολογία. Παρουσιάζονται με φτερά ή άλλα αλλόκοτα χαρακτηριστικά, αλλά ο συμβολισμός τους παραμένει το ίδιο αναλλοίωτος. Είναι συνυφασμένες με την ίδια την Φύση και τις δυνάμεις της, με τον Κύκλο της Ζωής, ακόμα όμως και με τον θάνατο, με πλήθος παραστάσεων και απεικονίσεων στην τέχνη να τις δείχνουν άλλοτε να διαφυλάττουν την ζωή των βρεφών που κινδυνεύουν, και άλλοτε να παρευρίσκονται σε τελετουργικά θανάτου.

πηγή