Ζαν Ρασπάιγ (1925-2020)-Ο «προφήτης» έφυγε. Η προφητεία μένει.

Ο Ρασπάιγ τον Οκτώβριο του 2005. (Photo credit: Stéphane de Sakutin / AFP)

Διάβασα την τελευταία μεγάλη συνέντευξή του τον περασμένο Σεπτέμβριο. Είχε τίτλο «Είμαι ένα παιδί». Μα πράγματι αυτός ο εξερευνητής, δημοσιογράφος, συγγραφέας και ποιητής (“μου φαίνεται πιο φυσικό να είσαι ποιητής από το να μην είσαι”), είναι ένα παιδί που πέταξε προς τον Δημιουργό του μερικές μέρες πριν τα ενενηκοστά πέμπτα γενέθλιά του, με τα χέρια ανοιχτά στον κόσμο, με το βαθύ μπλε βλέμμα του να καθρεφτίζει τον εύστροφο νου του ταξιδευτή που διηγήθηκε μέσα στα δεκάδες βιβλία του ιστορίες στις οποίες μόνο ένας Ιούλιος Βερν θα μπορούσε να τον συναγωνιστεί-μόνο που οι δικές του ήσαν ουτοπικές αλήθειες…

Ανάμεσά τους το εμβληματικό «Στρατόπεδο των Αγίων» (1973), το οποίο καθ’ ομολογίαν τους επηρέασε την πολιτική σκέψη του Ρόναλντ Ρέιγκαν και του Στηβ Μπάνον, το βιβλίο που προφήτεψε την βύθιση του Λευκού κόσμου από ορδές μεταναστών, και την οποία τοποθετούσε στο 2050.  Σε αυτό διηγείται την οδύσσεια εκατομμυρίων Ινδών μεταναστών, που ξεκίνησαν με έναν αυτοσχέδιο στόλο ο οποίος τους μετέφερε στις ακτές της Προβηγκίας. Οι «εισβολείς», που περιγράφονται ως μια βρώμικη και θανατηφόρα μάζα, κατέκλυσαν, στο μυθιστόρημα, το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης μέσα σε λίγους μήνες, επιβάλλοντας έναν -αντίστροφο- ταπεινωτικό αποικισμό στους Ευρωπαίους.

“Ο Ρασπάιγ” , γράφει στον επικήδειο η αριστερή Λιμπερασιόν, “δεν κρύβει από τον αναγνώστη κανένα από τα εξευτελιστικά βασανιστήρια που προκαλούνται στους λευκούς. Είναι αλήθεια ότι τους καθιστά αρχιτέκτονες του δικού τους τέλους, περιγράφοντας τις διαδοχικές προδοσίες των ηθικών, πνευματικών, πολιτικών και στρατιωτικών ελίτ. Οι τελευταίοι, κλείνουν τα μάτια στο όνομα ενός ανόητου ανθρωπισμού, απέναντι σε αυτό που αποδεικνύεται μια αυθεντική εισβολή. «Θα πεθάνουμε αργά, ροκανισμένοι από τα μέσα, από εκατομμύρια μικρόβια που εισέρχονται στο σώμα μας», καταλήγει ο αφηγητής του μυθιστορήματος”.

Να είχε δίκιο ο Ρασπάιγ; Να είναι το μόνο “λάθος” της “προφητείας” τα τριάντα χρόνια που ήρθαν πιο γρήγορα “τα μικρόβια”;

Η απήχηση του έργου του και μαζί η αξιοπρέπεια και η δύναμη της πεποίθησής του ήταν τέτοιες που η Γαλλική Ακαδημία τον τίμησε για το σύνολο του έργου του (2003), και προτάθηκε για μια θέση στο κονκλάβιο των Γάλλων “Αθανάτων” το 2000. Συγκέντρωσε την πλειοψηφία, αλλά όχι την απόλυτη, παρά εννέα ψήφους.

Ο Ζαν Ρασπάιγ έλεγε πως γεννήθηκε στα 23 του, όταν άρχισε να ταξιδεύει. Ταξίδεψε επί είκοσι και πλέον χρόνια σε αναζήτηση πληθυσμών που απειλούνταν με εξαφάνιση από τον μοντερνισμό. Λίμνη Τιτικάκα, Μακάο, Αντίλες, Γη του Πυρός. Επικεφαλής εξερευνητικών εκστρατειών στην Αλάσκα (1950-1952) και στην γη των Ινκας (1954) αναζητώντας τους ημίθεους Ουρου , γνώρισε τους “λευκούς” Αϊνού στην Ιαπωνία. Ανακηρύχθηκε Πρόξενος στο Βασίλειο της Αραουκανίας και Παταγονίας, ένα εφήμερο (αν και ως σήμερα φιλονικούμενο) βασίλειο του 19ου αιώνα, μεταξύ Χιλής και Αργεντινής, με σκοπό να υπερασπιστεί την επιβίωση των ιθαγενών Μαπούτσι. Οταν, το 1981, το “Εγώ ο Αντουάν ντε Τουρέν, βασιλιάς της Παταγονίας” τιμάται με το λογοτεχνικό βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας, χιλιάδες αναγνώστες του γράφουν και του ζητούν να τους εντάξει στο βασίλειό του. “Ο πρόξενος της Παταγονίας είναι νεκρός, ζήτω ο πρόξενος!”, κλείνει διθυραμβικά τον επικήδειο η συντηρητική Φιγκαρό.

Ο παραδοσιακός Καθολικισμός του Ρασπάιγ (φορούσε γραβάτες με τον Κρίνο, σύμβολο των Γάλλων βασιλέων) απετέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλά από τα “ουτοπικά” του έργα, στα οποία οι ιδεολογίες του κομμουνισμού και του φιλελευθερισμού αποτυγχάνουν, και αποκαθίσταται η Καθολική μοναρχία. Στο μυθιστόρημά του “Σάιρ” (1990), ένας νέος Γάλλος βασιλιάς, ο Φιλίπ Φαραμόν ντε Μπουρμπόν, απευθείας απόγονος των Βουρβόνων, στέφεται στην Ρεμς (παραδοσιακή εστία των βασιλέων της Γαλλίας), τον Φεβρουάριο του 1999.

Να είχε δίκιο ο Ρασπάιγ; Να είναι το μόνο “λάθος” της προφητείας το έτος της στέψης;

Υπερήφανος, πεισματάρης, οικολόγος, πιστός Καθολικός και υποστηρικτής της Μοναρχίας, δήλωνε στην συνέντευξη του περασμένου Σεπτεμβρίου πως “Παραμένω πεπεισμένος από τότε που ήμουν παιδί ότι υπάρχει μια σημαντική ιερότητα μέσα στο ανθρώπινο είδος, κάτι θεϊκό, μια σπίθα ιερή».

Την περασμένη Παρασκευή ζήτησε και έλαβε την τελευταία Θεία Κοινωνία στο νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν.

Πώς θα μπορούσα να κλείσω καλύτερα αυτή την αναφορά στον ταξιδευτή, από μια δική του φράση που με άφησε κάποτε αποσβολωμένη, κι ακόμη την τριγυρίζω σαν βότσαλο στο χέρι κι όλο την λιαίνω.

Είναι από το πρώτο βιβλίο του Ρασπάιγ που διάβασα, το «Hurrah Zara!» (1998). Μου πήρε ένα ολόκληρο καλοκαίρι. Στην αρχή το βρήκα άβολο, όχι μόνο γιατί ήταν ογκώδες αλλά και γιατί ο Ρασπάιγ έχει χτίσει ένα ολόκληρο σύμπαν οικογενειών και ονομάτων, τα οποία έπρεπε κανείς να θυμάται για να παρακολουθήσει την δράση. Οι διηγήσεις του είναι σαν την άγνωστη θάλασσα. Στην αρχή το σκέφτεσαι να βουτήξεις, μα αν μπεις δεν σου κάνει καρδιά να βγεις. Γράφει :

 “Το οικόσημο της οικογένειάς μας αποτελείται από μια δέσμη χρυσών λογχών που συνοδεύεται από το ρητό ” Είμαι πρώτα τα δικά μου βήματα”.

ΕΙΡΗΝΗ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.