Παραδοσιακά Μονοπάτια : Γιορτές και Έθιμα του Νοεμβρίου

μδ

 

Προ της μεγάλης εορτής των Χριστουγέννων, ο Νοέμβριος αποτελεί μήνα προετοιμασίας. Οι αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες πρέπει να ολοκληρωθούν, ώστε απερίσπαστοι να απολαύσουμε τον γιορτερό Δεκέμβριο.  Το εορταστικό πνεύμα όμως είναι εμφανές ήδη από τον μήνα αυτό. Οι κυριότερες εορτές είναι:

1η Νοεμβρίου: Κοσμά και Δαμιανού, των Αγίων Αναργύρων

2 Νοεμβρίου: Των Αγίων Ακινδύνων (Ακίνδυνος, Πηγάσιος, Αφθόνιος, Ελπιδοφόρος και Ανεμπόδιστος), οι οποίοι μαρτύρησαν τον 4ο αιώνα. Στην Μυτιλήνη σφάζουν έναν ταύρο προς τιμήν τους .

3η Νοεμβρίου: Του Αγίου Γεωργίου του Σποριά ή Μεθυστή (γιατί τότε αρχίζει η σπορά και ανοίγουν τα βαρέλια με το νέο κρασί).

8 Νοεμβρίου: Σύναξη των Ταξιαρχών, επί κεφαλής των αγγελικών ταγμάτων, Μιχαήλ και Γαβριήλ. Υπάρχουν μυριάδες αγγέλων, οι οποίοι είναι προστάτες και φύλακες των ανθρώπων, αλλά τέσσερις αναφέρονται ονομαστικά, οι Μιχαήλ, Γαβριήλ, Ραφαήλ και Ουριήλ. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ είναι ο Στρατηγός των Αγγελικών δυνάμεων, και αυτός που μεταφέρει τις ψυχές των νεκρών. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ αναγγέλλει την σύλληψη και παραστέκει την κυοφορία, και, ως γνωστόν είναι αυτός που ανήγγειλε στην Παναγία την έλευση του Θεανθρώπου. Ο αρχάγγελος Ραφαήλ είναι ένας εκ των επτά αγγέλων της Αποκαλύψεως, ο οποίος κρατώντας χρυσό θυμιατό προσφέρει στον θρόνο του Θεού τις προσευχές των πιστών. Ο αρχάγγελος Ουριήλ είναι αρχηγός αγγελικής παράταξης, λευκός σαν το χιόνι, ολοφώτεινος και σαγηνευτικός. Εποπτεύει με συμπόνοια την Φύση-και την φύση των ανθρώπων.

Σύμφωνα με τον πολιούχο των Αθηνών, Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, οι άγγελοι χωρίζονται σε τρεις τάξεις και εννέα τάγματα. Ιεραρχικά:

Σεραφείμ, Χερουβείμ, Θρόνοι

Κυριότητες, Εξουσίες, Δυνάμεις

Αρχές, Αρχάγγελοι, Άγγελοι

Επειδή οι άγγελοι πολεμούν και μάχονται τους κακούς δαίμονες, κατακτώντας τους αιθέρες, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ είναι ο προστάτης της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Οι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ είναι προστάτες Άγιοι της Μυτιλήνης, των Σερρών, του Αιτωλικού και του Κορυδαλλού Αττικής.

«Οι γριές νηστεύανε  στη χάρη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ  για να τους πάρει εύκολα την ψυχή και να μην παιδεύονται, όταν ήταν να αποθάνουν». Το έθιμο λέει ότι την παραμονή της γιορτής δεν αφήνουν παπούτσια έξω από το σπίτι για να μην τα δει ο άγιος και θυμηθεί να «περάσει από το σπίτι τους».

9 Νοεμβρίου: Του Αγίου Νεκταρίου (1846-1920), προστάτη και αρωγού των άτεκνων και των παραλυτικών.

11 Νοεμβρίου: Άγιος Μηνάς. Το κρύο στέλνει τα πρώτα μηνύματά του, τα «μηνάει», στην γιορτή του Αγίου. Θεωρείται ακόμη ως ο «μηνυτής» της αδικίας και φανερωτής των χαμένων και κλοπιμαίων. Αγιογραφείται ως καβαλάρης που καταδιώκει το κακό και την αδικία. Οι βοσκοί επικαλούνται το όνομά του για να βρουν τα χαμένα ζώα τους. Την μέρα αυτή δεν ανοίγουν τα ψαλίδια, για να κρατήσει ο λύκος το στόμα του κλειστό και να μην φάει τα ζωντανά. Οι βοσκοί κάνουν ένα σπάγκο από μαλλί του προβάτου και τον δένουν τρεις φορές. Έτσι πιστεύουν πως δένουν το στόμα του λύκου. Την ίδια μέρα έραβαν και «τα κακά στόματα». Ο Άγιος Μηνάς είναι ο πολιούχος του Χάνδακα  (Ηρακλείου Κρήτης).

14 Νοεμβρίου: Του Αγίου Φιλίππου, αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων, το «Σαραντάμερο». Από τις 15 Νοεμβρίου έως τις 17 Δεκεμβρίου νηστεύουμε το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά, αλλά τρώμε ψάρι. Τετάρτη και Παρασκευή νηστεύουμε αυστηρά. Μετά τις 17 Δεκεμβρίου νηστεύουμε και το ψάρι. Ο Άγιος Φίλιππος, λέει η παράδοση, ήταν ένας φτωχός γεωργός που όλη μέρα δούλευε στο χωράφι του. Πριν τα Χριστούγεννα έσφαξε το μοναδικό του μοσχάρι και το μοίρασε στους χωριανούς του για να αποκρέψουν. Το πρωί που σηκώθηκε το βρήκε ξανά ζωντανό. Επειδή ήταν πολύ αγαθός και άκακος αγίασε.

21 Νοεμβρίου: Τα  Εισόδια της Θεοτόκου, της Παναγίας της Μεσοσπορίτισσας ή Πολυσπορίτισσας, ανάλογα με την περιοχή και την πορεία των γεωργικών εργασιών. Την μέρα αυτή σε πολλές περιοχές της Πατρίδας μας τηρείται το πανάρχαιο έθιμο με τα πολυσπόρια. Βράζουν σπόρους δημητριακών και οσπρίων, σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη, καλαμπόκι, φασόλια, ρεβίθια, κουκιά, τα πηγαίνουν στην εκκλησία για να ευλογηθούν, και εν συνεχεία τα μοιράζουν στο εκκλησίασμα αλλά και στα μνήματα των νεκρών. Ένα μέρος επιστρέφεται στο σπίτι όπου τρώνε οι ίδιοι και δίνουν και στα ζώα, ιδιαίτερα τα βόδια που χρησιμοποιούνταν στο όργωμα. Το υπόλοιπο το ρίχνουν στο χωράφι για να «αναπαυθεί ο σπόρος». Σε άλλες περιοχές το προσφέρουν στις βρύσες, το ρίχνουν μέσα στο νερό και λένε: «Όπως τρέχει το νερό, έτσι να τρέχει και το βιός».

25 Νοεμβρίου: Της Αγίας Αικατερίνης. Η καλλονή μαθηματικός και φιλόσοφος, ταυτίζεται από πολλούς ιστορικά, με την ομότεχνή της Υπατία.

26 Νοεμβρίου: Του Αγίου Στυλιανού. Είναι ο «στύλος» και προστάτης της υγείας των νηπίων. Για αυτό και βαφτίζουν τα  ασθενικά παιδιά με το όνομά του, «για να στυλωθούν».

Του Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη. Μαρτύρησε από τους τούρκους, σε ηλικία 22 ετών,  στις 26 Νοεμβρίου 1807.

30 Νοεμβρίου: Του Αγίου Ανδρέα.  Είναι ο πολιούχος των Πατρών. Από την παρετυμολογία του ονόματος, αλλά και από τις παρατηρήσεις των χωρικών, λέγεται ότι «του Αγίου Ανδρέα, αντρειεύει το κρύο» αλλά και ότι «η νύχτα αντρειεύεται», δηλαδή μεγαλώνει.

Χαρακτηριστική είναι και η παροιμία

«- Βλάχε μου, πότε κρύωσες;

– Αυτού κοντά τ’ Αγι- Αντριώς, του γέρο- Νικολάου (6 Δεκεμβρίου)».

(Φ. 225)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this:
close-alt close collapse comment ellipsis expand gallery heart lock menu next pinned previous reply search share star