ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ Αη-Δημητράκη μου, Μικρό Καλοκαιράκι μου

Χωρίς τίτλο

«Τα ξημερώματα ο Μηνάς σηκώθηκε.

Άδεια ήταν ακόμη η κουβέρτα κι ο καιρός είχε δροσίσει.

Η μέρα όμως προμηνούσε καλή.

Αηδημητριάτικο καλοκαίρι. Ο πιο καλός καιρός.

Και δροσιά κι ο ουρανός καθαρός κι οι νύχτες γλυκειές κι ήρεμες.»

(Κωστή Μπαστιά, Μηνάς ο Ρέμπελος-Κουρσάρος στο Αιγαίο, 1939)

ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

«Καλοκαιράκι του Αγ. Δημητρίου» λέει  ο λαός μας τις μέρες κοντά στην γιορτή του Αγίου Δημητρίου, που ο καιρός είναι σαν καλοκαιρινός. Αυτή η καλοκαιρία είναι αναγκαία για το όργωμα.

Σημάδι του, είναι τα χρυσάνθεμα που ο λαός μας τα καλεί κι αγιοδημητριάτικα.

Λέει μια παράδοση από την Κύπρο μας, πως ο Οκτώβριος περιπλανιόταν στην γη και μοιρολογούσε για τα χαμένα λουλούδια και για τα φύλλα των δέντρων που πέφτανε, για τις ζεστές ημέρες που έφευγαν και για τα σύννεφα που μαζεύονταν στον ουρανό. Τα χρυσάνθεμα τότε παρακάλεσαν τον Θεό να κάμει καλωσύνες και να τ’ αφήσει ν’ ανθίζουν. Τ’ άκουσε ο Θεός και τ’ άφησε κοντά του Οκτωβρίου κι από τότε στην Κύπρο τα λένε «Οκτωβρούδες».

Χρυσάνθεμα, τα Αγιοδημητριάτικα

Τα χρυσάνθεμα θέλουν πότισμα μια φορά την εβδομάδα, εκτός και κάνει πολλή ζέστη, οπότε ποτίζουμε 2 ή 3,  όποτε το χώμα τους στεγνώνει. Όταν ανθίζουν, περιορίζουμε το πολύ νερό.

Όταν ξεραθούν, δεν σημαίνει ότι τα πετάμε! Τότε τα κλαδεύουμε. Καθαρίζουμε τα ξεραμένα φύλλα, κόβουμε τα λουλούδια λίγο κάτω από την κορυφή, καθαρίζουμε το χώμα και κρατάμε τα κλαράκια γύρω στους 10 πόντους ψηλά. Προσθέτουμε κοπριά και λίγο νερό μια φορά την εβδομάδα.

Πριν ανθίσουν, θέλουν πολύ ήλιο, ακόμα και το μεσημέρι. Όταν βγουν τα λουλούδια, τα πηγαίνουμε όπου πέφτει ο ήλιος λίγες ώρες το πρωί και δεν τα ξεραίνει. Για να τα πολλαπλασιάσουμε, μόλις φθάσουν τα 10 εκ., κόβουμε μερικά κλαδάκια, τα βάζουμε σε γλάστρες με λίγη κοπριά και ποτίζουμε σποραδικά.

O Άγιος Δημήτριος και η εκκλησία του στην Θεσσαλονίκη

Ο άγιος Δημήτριος γεννήθηκε το 280 στην Θεσσαλονίκη. Έζησε επί αυτοκράτορα Ρώμης Μαξιμιανού (286-304). Σε νεαρή ηλικία διορίστηκε στρατηγός των Ρωμαϊκών στρατευμάτων της Θεσσαλίας και ανθύπατος της επαρχίας της Ελλάδος. Ήταν Χριστιανός και δίδασκε την πίστη του και στους γύρω του. Κάποιοι που τον φθονούσαν, τον κατήγγειλαν στον αυτοκράτορα, και ο Δημήτριος φυλακίστηκε στα υπόγεια ενός λουτρού. Στην φυλακή, ο Δημήτριος ενθάρρυνε τον φίλο και μαθητή του Νέστωρα να μονομαχήσει με τον παλαιστή  Λυαίο, και του υποσχέθηκε πως θα προσεύχεται γι’ αυτόν. Ο μικρόσωμος Νέστωρας πράγματι νίκησε, όμως αυτό έγινε αφορμή να θανατωθούν και ο Νέστωρας και ο Δημήτριος τον οποίο θανάτωσαν χτυπώντας τον με λόγχες του. Οι Χριστιανοί ενταφίασαν ευλαβικά το σώμα του μάρτυρος, κι από τον τάφο του άρχισε ν’ αναβλύζει μύρο, γι’ αυτό  ονομάστηκε Μυροβλύτης. Η μνήμη του, ταιριαστά με το όνομά του, που παραπέμπει στην αρχέγονη Δήμητρα και την καλλιέργεια και την αναγέννηση της γης, την εποχή του οργώματος και της σποράς, κυριολεκτικά αλλά και μεταφορικά-πνευματικά, τιμάται στις 26 Οκτωβρίου. Μια μέρα μετά, στις 27, τιμάται ο Άγιος Νέστωρ.

Αθλητής ευσεβείας ακαταγώνιστος, ως κοινωνός και συνήθης του Δημητρίου οφθείς, ηγωνίσω ανδρικώς Νέστωρ μακάριε, τη θεϊκή γαρ αρωγή, τον Λυαίον καθελών, ως άμωμον ιερείον, σφαγιασθείς προσηνέχθης, τω Αθλοθέτη και Θεώ ημών.

Στον τόπο του μαρτυρίου του Αγίου Δημητρίου, μετά το 313 ιδρύθηκε προσευχητάριο. Το 413 ο έπαρχος Ιλλυρικού Λεόντιος ίδρυσε στον ίδιο χώρο μία τρίκλιτη βασιλική κάτω από το ιερό βήμα της οποίας διατήρησε τμήμα των θερμών όπου μαρτύρησε ο Άγιος Δημήτριος. Η εκκλησία αυτή κάηκε τον 7ο αιώνα. Στην θέση της, ο επίσκοπος Ιωάννης, με οικονομική ενίσχυση των πολιτών έχτισε μια μεγαλύτερη πεντάκλιτη βασιλική ελληνιστικού τύπου, που αποτελούσε κατά τους  Βυζαντινούς χρόνους το κέντρο λατρείας του Αγίου. Κατά την τουρκοκρατία έγινε τζαμί, και η λατρεία του Αγίου μεταφέρθηκε από τους Χριστιανούς στην παραλία της πόλης, σε ξύλινη βασιλική. Με την απελευθέρωση της πόλεως, ανήμερα της γιορτής του Αγίου, το 1912, μετά από 500 χρόνια σκλαβιάς, η εκκλησία αποδόθηκε και πάλι στους Έλληνες. Η εκκλησία κάηκε τον Αύγουστο του  1917 στην μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης, και αναστηλώθηκε  με τις μεθοδικές προσπάθειες του αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχου, παραδόθηκε δε στους πιστούς ανήμερα της γιορτής του Αγίου  στις 26 Οκτωβρίου 1949. Παρά τις καταστροφές, η εκκλησία διαθέτει εμφανή πολλά ιδιαίτερα και σπάνια χαρακτηριστικά, πλούσιο ζωγραφικό διάκοσμο, ψηφιδωτά του 5ου και 9ου αιώνα και κίονες με περίτεχνα θεοδοσιανά κιονόκρανα τα οποία προέρχονται από παλαιότερα ρωμαϊκά κτίσματα και από την βασιλική του 5ου αιώνα.

Το 1978, τα λείψανα του Αγίου που είχαν αφαιρέσει οι Νορμανδοί το 1185, επέστρεψαν από το Αββαείο του Αγίου Λαυρεντίου στο Κάμπο της Ιταλίας και τοποθετήθηκαν σε αργυρή λάρνακα όπου φυλάσσονται ως σήμερα. Το 1988 ο ναός ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO.

Τοις τωv ιαμάτωv σου ρείθροις Δημήτριε, τηv Εκκλησίαν Θεός επορφύρωσεv, ο δους σοι το κράτος αήττητοv, και περιέπωv την πόλιv σου άτρωτοvαυτής γαρ υπάρχεις το στήριγμα.

*Με ιδιαίτερη λαμπρότητα τιμάται ο Άγιος Δημήτριος και στις ακόλουθες περιοχές της πατρίδας μας: Ελασσόνα, Λαγκαδάς, Ναύπακτος, Σιάτιστα, Μικρός Βάλτος Κορίνθου, Άγιος Δημήτριος Αττικής, Αυλώνας Αττικής, Χρυσούπολη, Αλμυρός, Κολινδρός, Πετρούπολη, Κερατέα.

ΜΕΛΙΤΙΝΗ ΔΟΝΤΑ

(Δημοσιεύθηκε στο φ.223 της Εθνικής Εφημερίδος ΕΜΠΡΟΣ)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: