Περί Ισλάμ

Αποτέλεσμα εικόνας για κοράνι
 

Διαβάστε το πρώτο μέρος εδώ
το δεύτερο εδώ
εδώ το τρίτο
εδώ το τέταρτο μέρος

 
Κοράνιο & Ισλαμική Θρησκεία: 
To Κοράνιο, μολονότι στην αρχή δεν ήταν συγκροτημένο βιβλίο αλλά διάσπαρτες αποκαλύψεις που γράφονταν οπουδήποτε, σταδιακά οργανώθηκε και κατέστη το ιερό βιβλίο του Ισλάμ. Ο Μωάμεθ, ο οποίος δεν εγνώριζε γραφή και ανάγνωση, ανακοίνωνε τις αποκαλύψεις, που σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, του έφερνε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ ο αγγελιαφόρος των λόγων και της θέλησης του Θεού. Η συγκέντρωση όλων των αποκαλύψεων του Προφήτη δεν έγινε παρά μετά τον θάνατό του, κατά την τέταρτη δεκαετία του 6ου αιώνα.
To Κοράνιο αποδόθηκε σε άριστη αραβική γλώσσα και απετέλεσε το πρότυπο υπόδειγμα για τη μεταγενέστερη αραβική λογοτεχνία. Μάλιστα μετά τη σύνταξή του θεωρείται, για τους πιστούς Μουσουλμάνους, ως το πληρέστερο βιβλίο, από το οποίο δεν μπορεί να αφαιρεθεί κάτι ή στο οποίο να προστεθεί κάτι. Τα σημαντικότερα στοιχεία της διδασκαλίας του Μωάμεθ είναι τα ακόλουθα πέντε (Κωνσταντίνος Τσοπάνης, «Μωάμεθ, Ο Ιδρυτής του Ισλάμ», Εκδόσεις Περισκόπιο, Αθήνα 2007, σελ. 17.):
1. Υπάρχει μόνον ένας Θεός, ο Αλλάχ, και όλοι οφείλουν να υπακούουν
σε Αυτόν.
2. Ολοι οι πιστοί είναι ίσοι ενώπιον του Θεού.
3. Οι πλούσιοι πρέπει να μοιράζονται τα αγαθά τους με τους φτωχούς.
4. Οι άνθρωποι πρέπει να ζουν με δικαιοσύνη.
5. Ολοι οι άνθρωποι θα αντιμετωπίσουν την ημέρα της Κρίσης.
Αποτέλεσμα εικόνας για προσευχή μουσουλμάνων
Πέντε είναι επίσης οι πυλώνες, οι «Πέντε Στύλοι της Τήρησης», τα βασικά καθήκοντα, της ισλαμικής πίστης (John Louis Esposito, «The Islamic Threat, Myth or Reality», Oxford University Press, New York 1999, σελίδα 33) :
shahada

1. Ομολογία Πίστεως (σαχάντα – shahada) η οποία σηματοδοτεί την είσοδο του πιστού στην ισλαμική κοινότητα (ούμμα). H έξοδος από το Ισλάμ είναι αδύνατη. Στο Ισλάμ θρησκεία και κράτος ταυτίζονται απόλυτα. Λόγω ακριβώς του δισυπόστατου χαρακτήρα του Ισλάμ (θρησκεία – κράτος), η άρνησή του ισοδυναμεί και με εθνική προδοσία (έγκλημα καθοσιώσεως). Όποιος θελήσει να ασπασθεί το Ισλάμ δεν χρειάζεται ούτε ειδική κατήχηση ούτε εκμάθηση δυσνόητων δογμάτων, αλλά είναι αρκετό να απαγγείλει ενώπιον δύο μαρτύρων τη φράση : «Δεν υπάρχει άλλος Θεός παρά μόνον ο Θεός, και ο Μωάμεθ είναι ο Προφήτης Του». Αυτός που ομολογεί, «μαρτυρά» την πίστη του, γίνεται «μάρτυρας» («σαχίντ»), έννοια δανεισμένη από το χριστιανισμό. Βεβαίως η υπέρτατη ομολογία είναι η θυσία για την πίστη, πολεμώντας όμως γι’ αυτήν και όχι υπομένοντας στωικά και παθητικά το θάνατο. Εδώ ενυπάρχει και η έννοια του τζιχάντ (jihad), δηλαδή του αγώνα για την επικράτηση της πίστης που ενίοτε παρερμηνεύεται μόνον ως πόλεμος εναντίον των απίστων.

2. Προσευχή (σαλάτ – salat) πέντε φορές τη μέρα απ’ όλους τους πιστούς σε συγκεκριμένες ώρες. Υποδηλώνει την ισότητα των πιστών και την ενότητα της ούμμα.
3. Η φορολογία (ζακάτ, «εξαγνισμός» –
zakat), είναι η διανομή του δυόμιση τοις εκατό της περιουσίας κάθε Μουσουλμάνου στους φτωχούς, όχι ως ελεημοσύνη αλλά ως θρησκευτική υποχρέωση απέναντι στους λιγότερο τυχερούς αδελφούς της κοινότητας.
4. Νηστεία (σάουμ – sawm), από την ανατολή έως τη δύση του ήλιου κατά το μήνα του Ραμαζανίου.
5. Συμμετοχή στο ετήσιο προσκύνημα («Ιερή αποδημία», δηλαδή προσκύνημα -χατζ – hajj) στην Καάβα στη Μέκκα, (ονομασία του τεμένους της Μέκκας που σημαίνει στα αραβικά κύβος) τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια της ζωής του πιστού. Έχει εφαρμογή σε όλους τους Μουσουλμάνους που είναι φυσικώς και οικονομικώς ικανοί να το πράξουν.
Αποτέλεσμα εικόνας για Καάβα στη Μέκκα
Τα θεμέλια της πίστης :
1. Απόλυτη μοναδικότητα, υπερβατικότητα και απρόσωπο του Αλλάχ. Στην Ισλαμική θεολογία χρησιμοποιούνται για τον Θεό 99 ονόματα, τα οποία εκφράζουν διάφορες όψεις του μεγαλείου της υπάρξεώς του. Για παράδειγμα, αποκαλείται ο Άγιος, ο Πρώτος, ο Έσχατος, ο Δημιουργός, ο Ακούων, ο Ορών, ο Ισχυρός, ο Πλούσιος, ο Σοφός, ο Ελεήμων, ο Συγχωρών, ο Αγαπητός, η Δικαιοσύνη, η Αλήθεια κ.λπ. Η γνώση για τον Θεό δεν μπορεί να είναι ποτέ πλήρης και έτσι το εκατοστό θείο όνομα του Θεού το αγνοούμε. Το Κοράνιο επιμένει με πάθος στη μοναδικότητα του Αλλάχ, την παντοδυναμία του και την παντοκρατορία του. «Εις εστίν ο Θεός ημών και ουδείς έτερος υπάρχει. Είναι οικτίρμων και ελεήμων» (2:158). Αυτός δημιούργησε τον κόσμο (2:27, 41:9-12) και προνοεί συνεχώς για το σύμπαν. Έπλασε τον άνθρωπο, εμφύσησε στον Αδάμ το πνεύμα του (32:9) και τον δίδαξε τα ονόματα των ζώων και των πραγμάτων (32:13,29).
2. Η πίστη στη ύπαρξη των Αγγέλων. Αυτοί δημιουργήθηκαν από το φως και είναι εκτελεστές των διαταγών του Θεού. Με θεϊκή εντολή, ο άγγελος Γαβριήλ μετέφερε από τον ουρανό στη γη το Κοράνιο και το υπαγόρευσε στον Μωάμεθ. Στο Ισλάμ υπάρχει έντονη η παρουσία και η δράση του Διαβόλου. Ονομάζεται Ιμπλίς (Iblıs) ή Σαϊτάν (Shaıtan) και σκοπός του είναι η ακύρωση του λόγου του Θεού. Στην κατηγορία των πνευμάτων ανήκουν και τα Τζίν (Jinn). Υπάρχουν τα καλά τζιν, που πιστεύουν στο Κοράνιο αλλά υπάρχουν και τα κακά Τζιν, «που έκλεψαν τα μυστικά του ουρανού γι αυτό λιθοβολήθηκαν με θραύσματα αστέρων και κύλησαν στην άβυσσο»
3. Η πίστη στα βιβλία που αποκάλυψε ο Θεός στην ανθρωπότητα, ορισμένα από τα οποία είναι η Διδασκαλία ή αλλιώς Τορά, οι Ψαλμοί και τα Ευαγγέλια. Τελευταίο βιβλίο που αποκαλύφθηκε είναι το Ιερό Κοράνιο. Γενικά οι Μουσουλμάνοι πιστεύουν ότι τα αρχικά βιβλία που αποκάλυψε ο Θεός αλλοιώθηκαν με την πάροδο των χρόνων. Μόνο το Κοράνιο έμεινε αναλλοίωτο.
4. Η πίστη στους προφήτες. Στο Κοράνιο αναφέρονται 26 ονόματα προφητών. Στη Χαντίθ αναφέρεται ότι ο αριθμός των προφητών είναι περίπου 124.000. Σαν προφήτες αναφέρονται ο Νώε, ο Αβραάμ που σημαίνει «φίλος του Θεού», ο Μωϋσής, ο Μεσσίας Ιησούς, «απόστολος του Θεού και λόγος αυτού» (4:169) και τέλος ο Μωάμεθ, «απόστολος του Θεού και η σφραγίς πάντων των προφητών» (33:40). Ως προφήτης επίσης θεωρείται από ορισμένους και ο Δούλ Καρνέϊν – «Ο Δικέρατος» (στο Κοράνιο δεν γίνεται ξεκάθαρη αναφορά αν πρόκειται για προφήτη), ο οποίος κατά την επικρατέστερη άποψη είναι ο Μέγας Αλέξανδρος (18:82)
5. Τα βιβλία των προφητών. Ανάμεσα στα βιβλία των προφητών αναγνωρίζονται η Πεντάτευχος η οποία αποκαλύφθηκε στον Μωυσή, οι Ψαλμοί στον Δαυίδ και τα Ευαγγέλια στον Ιησού (5:50). Η Αγία Γραφή θεωρείται αλλοιωμένη.
6. Η πίστη στην ανάσταση των νεκρών. Είναι η τελική, η έσχατη κρίση, όπου οι δίκαιοι θα κριθούν και θα ανταμειφθούν με τον αιώνιο παράδεισο και οι άδικοι θα σταλούν στην κόλαση – κείμενα από (47:16-17), (37:47, 78:33), (52:24).
7. Η πίστη στο πεπρωμένο (καντάρ – qadar), το οποίο μόνο ο Θεός γνωρίζει.
Αποτέλεσμα εικόνας για τζιχαντ
To τζιχάντ, δηλαδή απλουστευμένα ο «ιερός πόλεμος», είναι το μόνο εξαιρετικά ιδιάζον σημείο του Κορανίου που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ιστορία ως δόγμα θρησκείας. Ο διεθνοποιημένος σήμερα όρος «τζιχάντ» είναι φυσικά λέξη αραβική, η οποία σημαίνει γενικά : αγώνας, μόχθος με όλες τις δυνάμεις κάποιου, μάχη ενάντια σε οποιοδήποτε αντικείμενο αποδοκιμασίας. Όταν συνοδεύεται από την φράση «φι σαμπίλ ιλ (Αλ)λάχ», -η οποία αποδίδεται «στον δρόμο του Θεού»-, αποκτά και επιπλέον ιδιαίτερο θρησκευτικό νόημα, σημαίνοντας ευρύτερα τον κάθε μορφής αγώνα για το Θεό, προς χάρη του Θεού. Αποτελεί ένα από τα κεντρικά δόγματα του Ισλάμ, ενώ από πολλούς ερευνητές θεωρείται ως ο άδηλος έκτος πυλώνας του, πέραν των 5 επισήμων «πυλώνων της πίστης», δηλαδή υποχρεώσεων που κάθε Μουσουλμάνος έχει στην ζωή του, χωρίς όμως να κατέχει -διακηρυγμένα κι επίσημα από θρησκευτική ισλαμική αρχή- πραγματικά μία τέτοια θέση.
Ως θρησκευτικό καθήκον των πιστών, ο τζιχάντ θεωρείται πως ενισχύει την πίστη κι αποτελεί το ανάλογο της ασκητικής αναχωρητικής αφοσίωσης του μοναχού στην υπηρεσία του Θεού, όπως ισχύει στον χριστιανισμό. Σε ορισμένα χαντίθ (τις παραδόσεις που αποδίδουν τις πράξεις και τα λόγια του Προφήτη) αναφέρεται ως «η πράξη της αγνής αφοσίωσης», ενώ περιγράφεται και ως μία από τις «πύλες του παραδείσου». Ένα πρόσωπο που εμπλέκεται σε τζιχάντ καλείται μουτζάχιντ (όρος που συνήθως παρατονίζεται στην καθημερινή χρήση ως «μουτζαχίντ»), με τον πληθυντικό να είναι η γνωστή από τις διεθνείς ειδήσεις λέξη «μουτζαχεντίν».

Αποτέλεσμα εικόνας για σταυροφορίες

Βεβαίως, κάθε έντιμος ιστορικός οφείλει να παραδεχθεί ότι όλες οι μεγάλες θρησκείες της ανθρωπότητας επιδόθηκαν σε «ιερούς πολέμους», με τη διαφορά ότι δεν τους ανήγαγαν σε δόγμα: Με «ιερό πόλεμο» κατέλαβαν τη Γη της Επαγγελίας στην Παλαιά Διαθήκη οι Ισραηλίτες ενώ ο Καρλομάγνος πραγματοποίησε πολέμους με σκοπό τον προσηλυτισμό των Σαξόνων και των υπολοίπων γερμανικών φύλων στον Χριστιανισμό. Λίγους αιώνες αργότερα οι βασιλείς της Δύσης εξαπέλυσαν επίσης «ιερούς πολέμους» κατά των «απίστων» Μουσουλμάνων με τις Σταυροφορίες. Ωστόσον, η Δ’ Σταυροφορία στράφηκε τελικά κατά των Ορθοδόξων χριστιανών δίνοντάς τους ένα καίριο πλήγμα με την πρώτη άλωση της Κωνσταντινουπόλεως το 1204. Από τον 11ο μέχρι τον 15ο αιώνα διενεργήθηκαν συνολικά οχτώ Σταυροφορίες, εκ των οποίων μόνον η πρώτη πέτυχε το σκοπό της, δηλαδή την ανακατάληψη της Ιερουσαλήμ από τους Άραβες το 1099.
Αποτέλεσμα εικόνας για jihadi john

Στη γενικότερη ερμηνεία του, το τζιχάντ ερμηνεύεται ως η μάχη ενάντια στο κακό, η αυτοπειθαρχία, μέσα από την οποία οι πιστοί ακολουθούν το θέλημα του Θεού για να γίνουν καλύτεροι Μουσουλμάνοι.

Είναι η αιώνια πάλη για την αρετή. To τζιχάντ είναι ο πρωταρχικός τρόπος με τον οποίο ο Μουσουλμάνος ομολογεί ή πραγματοποιεί την αλήθεια του πρώτου πυλώνα του Ισλάμ στην καθημερινή ζωή. Τέλος, σημαίνει τον αγώνα για την υπεράσπιση του Ισλάμ. Όπως ο Προφήτης δια του παραδείγματος έδωσε τη βάση για τη συνένωση θρησκείας και κράτους, έτσι ακριβώς όλα τα ισλαμικά κινήματα οφείλουν να αγωνιστούν για την αναμόρφωση της κοινωνίας και του κόσμου. Ο κόσμος είναι ένα πεδίο μάχης μέσα στο οποίο οι πιστοί και οι άπιστοι πολεμούν για την κυριαρχία. Η αποστολή της ισλαμικής κοινότητας είναι η εξάπλωση αλλά και η άμυνα του ισλαμικού νόμου διά του κηρύγματος, της διπλωματίας και του πολέμου.

Τζιχάντ είναι επίσης και ο συνεχής μόχθος που πρέπει να καταβάλλει ο πιστός προς όφελος της Κοινότητάς του αλλά και για την προστασία της πίστης του απέναντι σε οποιονδήποτε εχθρό, υλικό ή άϋλο, εξωτερικό ή εσωτερικό. Ο τζιχάντ, ο οποίος υπό συγκεκριμένες συνθήκες μπορεί να εκδηλωθεί ως πραγματικός πόλεμος (όπως στην περίπτωση άμυνας των πιστών απέναντι σε κάποιον εισβολέα), επιτρέπει και την χρήση βίας αλλά με πολύ συγκεκριμένους και αυστηρούς περιορισμούς : απαγορεύεται στον πιστό να βλάψει αθώους. Στο πλαίσιο αυτό της δίκαιης αντίδρασης χαρακτηρίστηκε ως τζιχάντ η άμυνα των Μουσουλμάνων κατά των Ευρωπαίων την εποχή των Σταυροφοριών, εξ ου και η έκτοτε ταύτιση του όρου με την πολεμική του εκδοχή.
Αποτέλεσμα εικόνας για τζιχαντ
Στην περίπτωση ένοπλου αγώνα Μουσουλμάνων εναντίον οποιουδήποτε εχθρού, οι μόνοι οι οποίοι μπορούν να τον χαρακτηρίσουν τζιχάντ είναι οι Μουσουλμάνοι θρησκευτικοί ηγέτες. Αυτοί κρίνουν αν βρίσκονται σε πραγματικό κίνδυνο η θρησκεία και η ισλαμική κοινότητα, καθώς και αν είναι απαραίτητη η χρήση έμπρακτης βίας για την προστασία τους. Συχνά ωστόσο στην μεταψυχροπολεμική περίοδο έχει γίνει κατάχρηση του όρου από αραβικές ή ευρύτερα μουσουλμανικές ομάδες, που τον χρησιμοποιούν για να προσδώσουν και θρησκευτικό, μεταφυσικό ή συμβολικό περιεχόμενο στον σκοπό τους, ο οποίος ενίοτε μπορεί να μην έχει καμία σχέση με θέματα της ισλαμικής πίστης ή με την προστασία της.
Στο Κοράνιο αναφέρονται κι αναγνωρίζονται τέσσερις θεμέλιοι τρόποι τζιχάντ με την έννοια του αγώνα : με την καρδιά («τζιχάντ αλ-ναφς» επί της ηθικής ζωής του ίδιου του εαυτού), με την γλώσσα («τζιχάντ αλ-λισάν» – επί της θεολογίας), με το χέρι («τζιχάντ αλ-γιαντ» – των θεάρεστων πράξεων) και με το σπαθί («τζιχάντ μπιλ-σαΐφ»- επιβολή της πίστης δια του ξίφους και του πολέμου). Από αυτούς ο τέταρτος είναι ο σπανιότερος και ο πρώτος ο δυσκολότερος για τον πιστό.
Στην ισλαμική παράδοση γίνεται διάκριση μεταξύ δύο ιερών πολέμων, του «μεγαλύτερου ιερού πολέμου» (ελ τζιχάντουλ ακμπάρ) και του «μικρότερου ιερού πολέμου» (ελ τζιχάντουλ ασγκάρ). Η διάκριση αυτή προέρχεται από ένα χαντίθ του Προφήτη, ο οποίος στο δρόμο της επιστροφής από μια στρατιωτική εκστρατεία, δήλωσε: «Έχετε επιστρέψει από έναν μικρότερο ιερό πόλεμο σ’ έναν μεγάλο ιερό πόλεμο». Στο βιβλίο του «Ταρίχ Μπαγκντάντ» – «Η ιστορία της Βαγδάτης», ο ισλαμιστής λόγιος του 11ου αιώνα Αλ Χατίμπ αλ Μπαγκντάντι αναφέρεται σε μια δήλωση από τον πρώιμο Σύντροφο – Ακόλουθο του Προφήτη, Τζαμπίρ ιμπν Αμπντ Αλλάχ. Στην αναφορά καταγράφεται πως ο Τζαμπίρ είπε : « Ο Προφήτης …επέστρεψε από μιαν από τις μάχες του κι αμέσως μετά μας είπε : “Φθάσατε με μιαν έξοχη άφιξη, ήρθατε από τον Μικρότερο Τζιχάντ στον Μεγαλύτερο Τζιχάντ – τον μόχθο ενός υπηρέτη του Αλλάχ ενάντια στις επιθυμίες του». Η αναφορά αυτή μνημονεύεται και στον 4ο τόμο του σπουδαίου επεξηγητικού κειμένου των κορανικών σχολίων «Φαΐντ αλ Καντίρ» του μεγάλου Αιγύπτιου θεολόγου και νομομαθή λόγιου του 16ου αιώνα, Μουχάμαντ αλ Μανάουι.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s