Ψυχολογικές επιχειρήσεις στο πανί

kk_3

Η ελληνόφωνη «ελίτ» της μικρής οθόνης έχει καταληφθεί από οθωμανικά στοιχειά που γαβγίζουν ερωτόλογα στα τουρκικά

«Πράγματι, το Χόλυγουντ αποτέλεσε κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το ιδεολογικό οπλοστάσιο, σε επίπεδο λαϊκής αντίληψης, της αμερικανικής προπαγάνδας. Ακόμη και σήμερα ενίοτε δεν γίνεται αντιληπτό ότι ταινίες όπως η “Καζαμπλάνκα” (1942) αποτελούσαν αμιγώς προπαγανδιστικά έργα, ακριβώς όπως οι αντίστοιχες δημιουργίες του εθνικοσοσιαλιστικού ή του σοβιετικού καθεστώτος. Πολυάριθμοι αστέρες του κινηματογραφικού στερεώματος ενεπλάκησαν σε ειδικές περιοδείες, υποστηρίζοντας τα πολεμικά ομόλογα, που συνεισέφεραν στη στρατιωτική προσπάθεια, ή ενθαρρύνοντας τις εκστρατείες συλλογής απορριμμάτων. Στο εσωτερικό μέτωπο παρατηρείτο εξιδανίκευση του αμερικανικού συστήματος, της δημοκρατικής κοινωνίας και της ελεύθερης αγοράς, βασικών στοιχείων της καπιταλιστικής αστικής ζωής. Χαρακτηριστικές τέτοιες δημιουργίες ήταν η σειρά ταινιών “Γιατί πολεμάμε” των ετών 1942-1945, την οποία σκηνοθέτησε ο Φρανκ Κάπρα.

Παρόμοια έργα σκηνοθέτησαν οι γνωστοί σκηνοθέτες Τζων Φορντ και Τζων Χιούστον. Ο αμερικανικός στρατός και το ναυτικό διέθεταν επίσης κινηματογραφικές υπηρεσίες όπου συνεργάζονταν στελέχη της βιομηχανίας του Χόλυγουντ, ενώ αντίστοιχα τμήματα υπήρχαν και στην OSS (σ.σ.: πρόδρομος της CIA). Στην αμερικανική κοινωνία, δηλαδή, δημιουργήθηκε έντεχνα ένας μύθος εικόνων, συμβόλων και αναφορών, σύμφωνα με τον οποίον ένα φιλειρηνικό, πολιτισμένο σύνολο υπερασπιζόταν τον τρόπο ζωής του από την αναθεώρηση μιας νέας ηθικής τάξης την οποία προωθούσε ο Αξονας».

Απόσπασμα από την (αδημοσίευτη) εργασία «Ψυχολογικές Επιχειρήσεις των ΗΠΑ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», του Πασχαλίδη Ιωάννη, υποστρατήγου ε.α.

Ο υποστράτηγος Πασχαλίδης είναι ένας εκ των ελάχιστων αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων που έχει ασχοληθεί με τόση συστηματικότητα και έχει αφιερώσει αναρίθμητες ώρες στην πολύμοχθη εργασία της εξιστόρησης, της ανάλυσης και της παρουσίασης των επιτευγμάτων, των αποτυχιών και των δυνατοτήτων του… όπλου των ψυχολογικών επιχειρήσεων. Τα όπλα που απενεργοποιούν ανθρώπους ή τους μετατρέπουν από εχθρούς σε συμμάχους και τούμπαλιν είναι όσα απευθύνονται στην ψυχή, στον λογισμό, στο συναίσθημα, το θυμικό ή και το ένστικτο.

Οσοι ανοιγοκλείνουν επιτυχώς τους διακόπτες του νείκους και της φιλότητας, του φόβου και της τόλμης, της αποκαρδίωσης και της θέλησης για μάχη είναι εκείνοι που κατορθώνουν να έχουν μικρότερες απώλειες στα αιματηρά θέατρα των πολεμικών επιχειρήσεων με τα αληθινά, θανατηφόρα πυρά. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις ή οι πολυεθνικές επιχειρήσεις, οι τράπεζες και τα σύμπλοκα συμφερόντων που ενώνονται για διάφορους (μη διαφανείς) λόγους έχουν τελειοποιήσει την τεχνική διεξαγωγής ψυχολογικών επιχειρήσεων.

Τα νικηφόρα αποτελέσματά τους είναι τόσο προφανή και κραυγαλέα όσο η πραγματικότητα που αντικρίζουμε – αν μπορούμε να τη διακρίνουμε κι αυτή μέσα από τα νέφη της παραπληροφόρησης και της προπαγάνδας, που θολώνουν την όραση και την κρίση μας.

Οθω-μανία

Το ενδιαφέρον στην περίπτωση του αμερικανικού κινηματογράφου είναι το πρόδηλο: Η εθνική προπαγάνδα, ο εγκωμιασμός των ενόπλων δυνάμεων και της δράσεως των στελεχών των υπηρεσιών πληροφοριών, η δαιμονοποίηση των κατά καιρούς αντιπάλων των ΗΠΑ και το λανσάρισμα της κυρίαρχης ιδεολογίας της ελίτ που τρέφεται από την ισχύ τούτου του κράτους γίνονται με τόση επιτυχία, ώστε έχουν φτάσει να αποτελούν κομμάτι της… παράδοσης των πνευματικά κατακτημένων χωρών.

Ακόμα και σε ορισμένα στίγματα του παγκόσμιου χάρτη, όπου το άκουσμα του ονόματος της Αμερικής προκαλεί δυσφορία, οι αρχιτέκτονες των χολιγουντιανών ψευδαισθήσεων είναι πάλι νικητές. Τα πνευματικά αντίμετρα των αντιπάλων της υπερδύναμης ακολουθούν ακριβώς ταυτόσημες αισθητικές γραμμές με εκείνες των Αμερικανών.

Πόσο «αντιαμερικανική» μπορεί να είναι μια ταινία, όταν προσφέρει την ίδια αίσθηση με όσες παράγονται στα χολιγουντιανά στούντιο; Οταν το μοντάζ, η μουσική επένδυση, τα πλάνα, τα εφέ, οι σκηνές που επιλέγεται να προβληθούν σε αργή κίνηση ή μεγαλύτερη ταχύτητα έχουν την «αύρα» των Αμερικανών δημιουργών, τότε ίσως να μην παίζει και πολύ μεγάλο ρόλο το περιεχόμενο της ταινίας.
Είναι περιττό να αναφερθεί ότι όσοι έχουν ενστερνιστεί αυτό το πολιτισμικό μοντέλο θα έχουν ελάχιστες ή μηδενικές ψυχολογικές αντιστάσεις στα προτάγματα και στη βούληση της Ουάσινγκτον. Αν κάτι θεωρείται αντίπαλο προς τα ημέτερα συμφέροντα και τις αξίες μας, πρώτα πρέπει να ηττάται εντός, στο συνειδησιακό – ψυχολογικό πεδίο.

Στα καθ’ ημάς τώρα, το επίπεδο είναι ακόμα πιο χαμηλό από εκείνους που θα κληθούν μια μέρα να εκβάλουν από μέσα τους το φάντασμα του Μπόγκαρτ και τον κομψό ίσκιο της Μπέργκμαν. Η ελληνόφωνη «ελίτ» της μικρής οθόνης (σε στελεχικό και ιδιοκτησιακό επίπεδο) έχει καταληφθεί από οθωμανικά στοιχειά που γαβγίζουν ερωτόλογα στα τουρκικά και θαμπώνουν τους καθοδικούς σωλήνες με τα πυκνά μουστάκια τους.

Παναγιώτης Λιάκος

ΕΓΕΡΘΗΤΙ: ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΗΓΕΤΕΣ

BBmG652

Πριν μερικές μέρες, το Υπουργείο Πολιτισμού έδωσε στην δημοσιότητα τα στοιχεία ενός ασύλητου τάφου ο οποίος ανακαλύφθηκε το περασμένο καλοκαίρι κοντά στο μυκηναϊκό ανάκτορο του Νέστορα στην Πύλο. Τον άνδρα ηλικίας 30-35 ετών, συνόδευε στο ταξίδι του ένα χάλκινο σπαθί με επιχρυσωμένη ελεφαντοστέινη λαβή, χρυσά σφραγιστικά δακτυλίδια και σφραγιδόλιθοι. Στα πόδια του, βρέθηκε ελεφαντοστέινο πλακίδιο με απεικόνιση φτερωτού γρύπα και χαύλιοι αγριόχοιρου από το οδοντόφρακτο κράνος του.

Διαβάζοντας για τον μυκηναίο πρίγκιπα, σκέφτηκα την ταφή που θα συμβάδιζε με το κύρος της γενιάς του, τον πόνο που θα προκάλεσε ο πρόωρος χαμός του αλλά και την υπερηφάνεια για την ιδιότητα του πολεμιστή που μαρτυρά ο γρύπας, το κράνος, το σπαθί.
Ήρθε τότε στον νου μου ο νεκρός ενός άλλου, μεγαλύτερου σε ηλικία άνδρα, που είχα πρωτοδεί στο μουσείο της Θεσσαλονίκης πριν ακόμα μεταφερθεί στην υπέροχη τούμπα της Βεργίνας. Ξαπλωμένος μέσα σε μιαν γυάλινη προθήκη, δίπλα σε ένα παράθυρο απ’ όπου έμπαινε ο φθινοπωρινός ήλιος, μόνος ανάμεσα σε γυάλινα κουτιά με εκατοντάδες υλικά απομεινάρια,γυμνός από τα σάβανα και τα κτερίσματα που του προσφέρθηκαν ως νεκρικές τιμές, ο Φίλιππος ο βασιλιάς και πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου βρισκόταν εκεί εκτεθειμένος στα μάτια των διαβατών του μουσείου.
Η εικόνα του είναι ένας από τους σταθμούς της πνευματικής ζωής μου. Ήταν η απευκταία κατάληξη ενός ηγέτη, ενός πολεμιστή, στα χέρια ανάξιων απογόνων. Η σωρός του ήταν η ύβρις των άμυαλων, αλλά και νουθεσία για το μέλλον.
Ποιος άραγε θα τυλίξει με τέτοια αγάπη και αφοσίωση το νεκρό των σημερινών ηγετών; Ποιος θα κλάψει για αυτούς;
Ο βασιλιάς της Μακεδονίας κι ο άγνωστος, ακόμη, πολεμιστής της Πύλου, ανήκουν σε εκείνη την φουρνιά των ανθρώπων που πέρασαν ζωντανοί στην ζωή και στον θάνατο. Έζησαν αγαπώντας την ζωή, πολεμώντας για την ζωή, φθάνοντας για το χατίρι της μέχρι τον θάνατο.
Τότε που οι πόλεμοι δεν γίνονταν από ηγέτες δειλούς που δίνουν διαταγές από την ασφάλεια των θωρακισμένων γραφείων τους. Τότε που οι Αρχηγοί είχαν πρώτοι μυρίσει το αίμα κι είχαν πληγές να δείξουν στο σώμα τους. Τότε που οι άντρες πέθαιναν στην μάχη όπως οι γυναίκες πέθαιναν στην γέννα: για ένα νέο, καλύτερο Αύριο. Τότε που οι πόλεμοι ήσαν άγριοι όσο άγρια ήταν και η ζωή.

Μόνο που εκείνοι οι άντρες είχαν το θάρρος να πουν το «ναι» στην Μοίρα, και την λεβεντιά να αναμετρηθούν με τον αντίπαλο. Να νικήσουν ή να νικηθούν. Να ζήσουν ή να πεθάνουν.
Διάβαζα για τον άγνωστο πολεμιστή της Πύλου, λίγο μετά που είδα την φωτογραφία του Αλέξη Τσίπρα στην Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως για το «προσφυγικό ζήτημα».
Κατηφής, σκυφτός, με τα χέρια στις τσέπες, στο περιθώριο της φωτογραφίας, ο Έλληνας Πρωθυπουργός, ούτε Πρωθυπουργό θύμιζε, ούτε Έλληνα. Μάλλον ένα παιδί χαμένο στις σκέψεις του, που σκουντούσε μηχανικά το χώμα με την μύτη του παπουτσιού του. Είναι πασιφανές ότι η πίεση, η οποία ασκείται συστηματικά στην κυβέρνηση αλλά πρώτιστα στον ίδιο, έχουν αρχίσει να φέρνουν το αποτέλεσμα που οι «εταίροι» περίμεναν.
Ο Αλέξης Τσίπρας είναι ένας άνθρωπος που κατρακυλάει στην ψυχολογική αστάθεια, όπως φάνηκε κι από τις αμήχανες φωτογραφίες του στην υποδοχή του Γάλλου Προέδρου Ολάντ. Μπορεί τα κομμουνιστικά αντανακλαστικά του να λειτουργούν ακόμη, βοηθούμενα από τους συντρόφους του που γλυκάθηκαν στην εξουσία, και δεν θα τον αφήσουν εύκολα να την εγκαταλείψει, αλλά η πραγματικότητα του Πρωθυπουργού είναι διαφορετική και δεν κρύβεται πλέον.
Ίσως και να λυπόμουν τον Αλέξη Τσίπρα ως άτομο, αλλά δεν θα λυπηθώ τον Αλέξη Τσίπρα ως ηγέτη. Η επανάσταση που ενδεχομένως ονειρεύτηκε, του γλίστρησε μέσα από τα χέρια,αλειμμένα με το λάδι της ατολμίας και του ωφελιμισμού.
Ο προκάτοχός του δεν μπορεί βεβαίως να συγκριθεί στην κακία, τον εγωισμό και την εκδικητικότητα που τον οδήγησαν στην παραφροσύνη. Αυτόν δεν τον λυπούμαι ούτε ως άνθρωπο.
Και τους δυο, Αριστερούς και Δεξιούς, οφείλουμε να τους πολεμήσουμε γιατί εξαθλιώνουν τον Λαό μας, και ξεπουλούν την Πατρίδα μας.
Και μαζί να τους περιφρονούμε.
Αξίζουν την περιφρόνησή μας όχι γιατί δεν στάθηκαν αντάξιοι του καθήκοντός τους, γιατί αυτό ορίζεται και από τις ικανότητες, τα χαρίσματα και τις αντοχές του κάθε ανθρώπου, αλλά γιατί ήσαν ασυνεπείς απέναντι στους ίδιους τους εαυτούς τους. Κι ακόμη γιατί ήσαν ασυνεπείς στο πιο επιτακτικό, στην ύψιστη απαίτηση του ανθρώπινου βίου που είναι η ίδια η Ζωή.

Στο δίλημμα που τους τέθηκε, αντί για Ζωή, απάντησαν Θάνατος. Θάνατος για τον λαό, για την πατρίδα, για την αξιοπρέπειά τους. Στο ίδιο δίλημμα εμείς οι Εθνικιστές απαντούμε: Ελευθερία.

ΕΙΡΗΝΗ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ-ΠΑΠΠΑ

Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, φ.121